Mô hình trồng khoai tây bền vững do PepsiCo Foods Việt Nam triển khai đang mang lại những chuyển biến rõ nét cho sản xuất nông nghiệp, giúp nông dân gia tăng năng suất trung bình thêm 23–26 tấn mỗi hecta, đồng thời giảm khoảng 3.800 m³ nước tưới trên cùng diện tích canh tác.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, sâu bệnh khó kiểm soát, chi phí đầu vào gia tăng và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế đối với nông sản, ngay sau lễ khánh thành Nhà máy Thực phẩm PepsiCo tại Ninh Bình vào cuối tháng 11, PepsiCo Foods Việt Nam đã triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu cho hơn 100 nông dân khu vực phía Bắc. Chương trình nhằm hỗ trợ người nông dân tiếp cận kỹ thuật canh tác hiện đại, xây dựng tư duy sản xuất khoa học và từng bước hướng đến mô hình nông nghiệp bền vững, qua đó bảo vệ sinh kế lâu dài và khẳng định cam kết đầu tư dài hạn của doanh nghiệp vào con người cũng như vùng nguyên liệu.
Chương trình đào tạo quy tụ lực lượng nông dân đa thế hệ, từ những người giàu kinh nghiệm thực tiễn đến các nông dân trẻ sẵn sàng tiếp thu công nghệ, thay đổi phương thức canh tác và tham gia các mô hình hợp tác mới. Theo đại diện PepsiCo, sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và tư duy đổi mới đang dần hình thành nên lực lượng “nông dân chủ lực” tại miền Bắc – những người không chỉ am hiểu kỹ thuật mà còn có tư duy chuỗi giá trị và khả năng thích ứng cao với các yêu cầu phát triển bền vững trong dài hạn.
Mô hình đào tạo “3 trong 1”: từ nhận thức đến thay đổi thực tiễn
PepsiCo xây dựng mô hình đào tạo “3 trong 1”, giúp nông dân đi từ nhận thức, tiếp cận công nghệ đến áp dụng thực hành trực tiếp trên đồng ruộng.
Ở giai đoạn đầu, chương trình tập trung vào đào tạo nền tảng kỹ thuật, giúp nông dân hiểu rõ giá trị cốt lõi của nông nghiệp bền vững. Thông qua quy trình canh tác khoai tây hiện đại, tổ chức sản xuất theo chuỗi và tư duy làm nông có kế hoạch, các khâu từ xuống giống, quản lý sâu bệnh, bón phân đến tưới tiêu đều được chuẩn hóa. Cách tiếp cận này giúp giảm rủi ro mùa vụ, nâng cao hiệu quả sản xuất và kiểm soát tốt chi phí đầu tư ngay từ đầu.
Tiếp đó, nông dân được trực tiếp trải nghiệm và làm chủ công nghệ tại Trung tâm Chuyển giao Công nghệ của PepsiCo ở Bắc Ninh. Tại đây, các giải pháp như drone phun thuốc, hệ thống tưới chính xác, phân tích đất dựa trên dữ liệu và các mô hình tối ưu tài nguyên được đưa vào thực tế. Công nghệ từ chỗ xa lạ đã trở thành công cụ hỗ trợ ra quyết định, giúp người nông dân nhìn rõ mối liên hệ giữa dữ liệu, phương pháp canh tác và hiệu quả kinh tế.
Song song với đào tạo kỹ thuật, chương trình còn mở ra cơ hội để nông dân kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và tham gia mạng lưới hợp tác sản xuất. Qua đó, người nông dân hiểu rõ hơn các tiêu chuẩn cần đáp ứng khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của PepsiCo, từ tuân thủ quy trình kỹ thuật, nâng cao năng lực quản trị đến gia tăng giá trị nông sản.
Đại diện PepsiCo cho biết, khóa học góp phần giúp nông dân chuyển dịch từ tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống sang tư duy kinh tế nông nghiệp, phù hợp với xu hướng sản xuất hiện đại và mục tiêu giảm phát thải quốc gia. Việc ứng dụng công nghệ cho phép tiết kiệm nước, giảm chi phí, hạn chế sai sót và mang lại sự chủ động, an tâm hơn trong quá trình sản xuất so với phương pháp canh tác dựa trên thói quen trước đây.
Mở rộng các sáng kiến môi trường gắn với sản xuất
Khóa đào tạo cũng đánh dấu việc PepsiCo mở rộng chương trình quản lý rác thải nông nghiệp tại khu vực phía Bắc, nối tiếp những kết quả đã đạt được tại Tây Nguyên. Chương trình hỗ trợ nông dân phân loại rác thải nguy hại và không nguy hại, thiết lập các điểm thu gom tại địa phương và xây dựng cơ chế ghi nhận khối lượng để chuyển giao cho các đơn vị tái chế, xử lý chuyên nghiệp.
Tại chương trình, PepsiCo đồng thời khởi động cuộc thi thu gom rác nông nghiệp trong vụ Đông Xuân 2025–2026 với các điểm thu gom chủ chốt tại Bắc Ninh, Hưng Yên (Thái Bình cũ) và Thanh Hóa. Hoạt động này góp phần giảm ô nhiễm trên đồng ruộng, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và gìn giữ sức khỏe đất canh tác. “Giữ đồng ruộng sạch cũng chính là bảo vệ môi trường sản xuất và sinh kế lâu dài cho các thế hệ sau”, đại diện PepsiCo nhấn mạnh.
Bén rễ giá trị bền vững cho nông nghiệp Việt Nam
Sau chương trình đào tạo, nhiều nông dân cho biết họ tự tin hơn khi bước vào vụ mùa mới. Không chỉ nắm vững kiến thức kỹ thuật, họ còn biết cách vận dụng công nghệ để quản lý sản xuất, giảm lãng phí và tối ưu chi phí. Việc tham gia mô hình liên kết giúp nông dân yên tâm hơn về đầu ra, từ đó tập trung nâng cao chất lượng canh tác.
Hiệu quả của mô hình được thể hiện rõ qua các số liệu thực tế: năng suất trung bình tăng thêm 23–26 tấn mỗi hecta, có hộ đạt tới 54 tấn; lượng nước tưới giảm khoảng 3.800 m³ mỗi hecta, tương đương tiết kiệm hơn 5 triệu m³ nước trong năm 2023; lượng nước pha thuốc bảo vệ thực vật giảm gấp 10 lần; chi phí sản xuất giảm trung bình khoảng 2 triệu đồng mỗi hecta.
Từ những kết quả cụ thể này, người nông dân ngày càng nhận thấy nông nghiệp bền vững không phải là khái niệm xa vời, mà là con đường thiết thực để ổn định thu nhập, thích ứng với biến đổi khí hậu và duy trì nghề nông lâu dài. Đồng hành cùng họ là PepsiCo và các cơ chế hợp tác như Nhóm PPP ngành Rau quả trong khuôn khổ Đối tác Phát triển nông nghiệp bền vững Việt Nam (PSAV) hay Mạng lưới Đổi mới sáng tạo lương thực – thực phẩm Việt Nam (Food Innovation Hub), đóng vai trò như những “bệ đỡ” giúp nông dân tiếp cận tri thức, công nghệ và thị trường một cách bài bản.
Theo đại diện PepsiCo, từ sự chuyển biến trong tư duy và hành động của người nông dân, một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững đang dần hình thành tại miền Bắc – nơi sản xuất gắn liền với bảo vệ môi trường, con người làm chủ công nghệ và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, từng bước đóng góp vào mục tiêu Net Zero và tương lai bền vững của nông nghiệp Việt Nam.
